Czego może żądać biegły rewident?

W procesie badania sprawozdania finansowego jednostki, biegły rewident pełni kluczową rolę w zapewnieniu wiarygodności danych prezentowanych interesariuszom. Aby rzetelnie ocenić sytuację majątkową i finansową podmiotu, audytor musi uzyskać wystarczające i odpowiednie dowody badania. Uprawnienia biegłego rewidenta w tym zakresie są szerokie i wynikają bezpośrednio z Ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, co przekłada się na konkretne obowiązki informacyjne po stronie badanej jednostki.

Podstawowy zakres dostępu do dokumentacji

Fundamentem pracy audytora jest prawo do nieograniczonego wglądu do ksiąg rachunkowych oraz wszelkich dokumentów stanowiących podstawę zapisów w tych księgach. Biegły rewident ma prawo żądać od kierownika jednostki oraz pracowników przedstawienia wszelkich danych niezbędnych do przeprowadzenia badania. Obejmuje to nie tylko dokumentację finansową, ale również:

• Protokóły z posiedzeń organów zarządzających i nadzorczych,
• Umowy handlowe, kredytowe oraz porozumienia z kontrahentami,
• Dokumentację inwentaryzacyjną oraz raporty z wyceny aktywów,
• Korespondencję z bankami, prawnikami czy organami podatkowymi.

Wyjaśnienia i oświadczenia ustne

Poza dokumentacją papierową i cyfrową, biegły rewident ma prawo żądać wyjaśnień od osób odpowiedzialnych za sporządzenie sprawozdania finansowego. Często istotne informacje nie znajdują odzwierciedlenia w samych dokumentach, a dotyczą intencji zarządu, ryzyk operacyjnych czy założeń przyjętych do szacunków księgowych. Audytor może żądać złożenia pisemnych oświadczeń przez kierownictwo jednostki, co jest standardową procedurą potwierdzającą kompletność przekazanych informacji oraz brak istotnych pominięć w procesie badania.

Weryfikacja aktywów i potwierdzenia zewnętrzne

W ramach procedur sprawdzających, biegły rewident może żądać możliwości uczestnictwa w spisie z natury (inwentaryzacji), aby zweryfikować fizyczne istnienie składników majątku. Ponadto, audytor posiada uprawnienia do występowania do stron trzecich – takich jak banki, dłużnicy czy wierzyciele – z prośbą o potwierdzenie sald. Jednostka badana ma obowiązek udzielić audytorowi pełnego wsparcia w uzyskaniu tych potwierdzeń, co stanowi jeden z filarów wiarygodności procesu badania.

Ograniczenia i poufność

Należy podkreślić, że choć zakres żądań biegłego rewidenta jest bardzo szeroki, musi on zawsze pozostawać w bezpośrednim związku z celem badania sprawozdania finansowego. Biegły rewident jest związany tajemnicą zawodową, co oznacza, że wszelkie uzyskane w toku badania informacje – nawet te najbardziej poufne – nie mogą zostać wykorzystane w innym celu niż sporządzenie raportu z badania. Profesjonalny audytor dba o to, aby proces pozyskiwania danych był transparentny, a żądania były komunikowane w sposób jasny, co buduje zaufanie między audytorem a audytowanym podmiotem.